En ik voel me ook niet zo lekker

God is dood
Nietzsche is dood
En ik voel me ook niet zo lekker

(Woody Allen)

Ik kreeg een kussensloop met deze tekst voor ik naar Chicago vertrok. Toen kon ik nog niet weten dat ik daar een filosoof zou ontmoeten die me introduceerde in films van Woody Allen die ik niet had gezien: Hannah and her Sisters en Crimes and Misdemeanors.

Die sloop heb ik overigens niet gebruikt: te breed voor het smalle kussen. Zoals de Amerikaanse letter breder is dan de Europese A4, maar de dollar slanker dan de buikige euro. Schoonheidsbeleving is kennelijk deels afhankelijk van gewenning. Toen ik aankwam vond ik de letter te breed, de dollar te smal, toen ik terugkwam kwam de A4 mij te smal voor en de euro te breed.

In de eerste film stelt karakter Frederick dat we ons over Auschwitz de verkeerde vraag stellen: The reason they can never answer the question "How could it possibly happen?" is that it's the wrong question. Given what people are, the question is "Why doesn't it happen more often?" De tweede film draait om hetzelfde thema als het recentere Match Point: waarom zou je moreel handelen als je met misdaad kunt wegkomen? Plato verbeeldt het dilemma in zijn dialoog Politeia met het verhaal van de onzichtbaar makende ring van Gyges. Volgens Plato hebben we het bestaan van een goede God nodig. En zijn er bewijzen voor.

Predikant Klaas Hendrikse schreef een boek onder de titel Geloven in een God die niet bestaat. Volgens deze "atheïstische dominee" bestaat God niet. Toch gelooft hij in Hem. (Al schrijft hij Hem met een kleine letter.) Sterker nog, juist omdát Hij niet bestaat, kun je in Hem geloven. Ik denk aan Kant: Ich musste also das Wissen aufheben, um zum Glauben Platz zu bekommen. Hendrikse is een beeldenstormer, de zoveelste die het eerste gebod ernstig wil nemen. Hij pleit voor trouw aan het origineel: de goddelijke ervaring. Maar wie ontkomt aan het spreken in beelden?

Van my kind of town heb ik alleen nog beelden, hetgeen beter is dan niets. Bij terugkomst voegde mijn lichaam zich weer bedrieglijk vlot in de Nederlandse tred. Alsof drie maanden te kort waren om een automatisme van jaren te kunnen uitwissen. Niet het lichaam, maar de geest is zwak. Mijn lijf gaat door, mijn geest blijft achter. En voelt zich niet zo lekker.